عیارسنجی طلا چیست و چطور انجام می‌شود؟

وقتی می خواهید مطمئن شوید طلایی که در دست دارید به چه اندازه ارزش دارد باید میزان خلوص آن را بدانید. عیارسنجی طلا این عدد را در اختیار شما می گذارد. برای رسیدن به این اطمینان، راه هایی وجود دارد که می توانند مقدار خلوص طلا را نشان دهند.

این روش ها حتی می توانند فرق های کوچک بین دو قطعه شبیه به هم را پیدا کنند. ادامه توضیحات را در وب سایت مایا زر بخوانید.

عیارسنجی طلا چیست و درصد خلوص طلا چگونه مشخص می شود؟

عیارسنجی طلا روشی است که میزان طلای خالص موجود در یک قطعه را مشخص می کند. خلوص، یعنی چه مقدار از آن قطعه واقعا طلا و چه مقدار از جنس های دیگر است. طلای 24 عیار خالص ترین نوع است، با خلوص 99.9 درصد، اما به دلیل نرمی زیاد مناسب ساخت زیورآلات نیست. برای افزایش استحکام و مقاومت، طلا را با فلزاتی مثل مس، نقره یا پلاتین مخلوط می کنند. این ترکیب ها می توانند ویژگی هایی مانند رنگ و حتی رسانایی الکتریکی طلا را تغییر دهند.

هنگام خرید طلا یا خرید طلا دست دوم، آگاهی از عیار باعث تصمیم گیری دقیق تر و جلوگیری از ضرر می شود. برای نمونه، طلای 18 عیار 75 درصد طلا دارد و باقی آن آلیاژ است. در حالی که طلای 14 عیار تنها 58.3 درصد طلا دارد. این تفاوت نه تنها در قیمت بلکه در طول عمر و شکل پذیری آن نقش دارد. در ایران، طلای 18 عیار رایج ترین انتخاب برای جواهرات است؛ چون بین زیبایی، دوام و ارزش تعادل برقرار می کند.

آلیاژهای مورد استفاده در طلا و نقش آن ها در تغییر عیار

برای اینکه طلا هم زیبا باشد و هم دوام خوبی داشته باشد، آن را با فلزات دیگر ترکیب می کنند. هر فلز اثر خاصی روی رنگ، استحکام و عیار طلا دارد. مهم ترین این فلزات عبارتند از:

• مس: رنگ طلا را زرد مایل به قرمز می کند و مقاومت آن را بیشتر می سازد. این ویژگی مخصوصا برای طلای ۱۸ یا ۱۴ عیار که باید در استفاده روزمره دوام داشته باشد، بسیار ارزشمند است.

• نقره: بیشتر برای تولید طلای سفید به کار می رود و علاوه بر تغییر رنگ، هزینه ساخت را پایین می آورد.

• پلاتین: باعث افزایش استحکام طلای سفید شده و آن را در برابر خوردگی و تغییر رنگ مقاوم می کند. استفاده از آن معمولا در جواهرات لوکس و طراحی های خاص رایج است.

• پالادیوم: فلزی گران بها که به طلای سفید دوام و مقاومت بیشتر می دهد و در صنایع خاص مثل الکترونیک و تجهیزات پزشکی نیز استفاده می شود.

روش های عیارسنجی طلا در آزمایشگاه

برای فهمیدن ارزش واقعی یک قطعه طلا، لازم است عیار آن با روش های دقیق و مطمئن بررسی شود. این کار در آزمایشگاه های تخصصی انجام می شود و نتیجه آن، دقت بالایی دارد. آگاهی از این موضوع به شما کمک می کند هنگام خرید طلا، از اصالت و کیفیت قطعه مطمئن باشید.

وقتی قصد خرید طلا آب شده دارید، عیارسنجی طلا قبل از معامله باعث می شود دقیقا بدانید چه مقدار طلای خالص دریافت می کنید و بر اساس آن تصمیم بگیرید. همینطور در خرید سکه دانستن خلوص طلا اهمیت زیادی دارد، چون حتی کمترین تغییر در عیار می تواند روی ارزش آن تاثیر بگذارد.

در ادامه، سه روش اصلی آزمایشگاهی برای سنجش عیار طلا را توضیح می دهیم که هر کدام کاربرد و ویژگی خاصی دارند.

1. کوپلاسیون (Cupellation)؛ روش کلاسیک تعیین خلوص

کوپلاسیون یا ری گیری یکی از دقیق ترین روش های عیارسنجی طلا است. این روش به دلیل نیاز به تجهیزات پیشرفته، فقط در مراکز تخصصی انجام می شود. ابتدا طلای آب شده یا نمونه مورد نظر را در محفظه ای از سرب قرار می دهند. سپس آن را تا دمای حدود ۱۰۵۰ درجه سانتی گراد حرارت می دهند تا سرب و دیگر ترکیبات بتوانند ناخالصی های غیر از طلا را جذب کنند.

بعد از این مرحله، طلای باقی مانده برای ۹۰ دقیقه در اسید نیتریک جوشانده می شود تا فلزات دیگر جدا شوند. در پایان، طلای خالص دوباره وزن می شود. اختلاف وزن قبل و بعد از انجام مراحل، نشان دهنده میزان خلوص واقعی طلا است.

2. عیارسنجی با سنگ محک و تیزآب سلطانی

سنگ محک یکی از ابزارهای قدیمی و ساده برای سنجش عیار طلا است که از جنس کوارتز یا سیلیس ساخته می شود. در این روش، قطعه طلا روی سنگ کشیده می شود تا خطی از آن باقی بماند. سپس با استفاده از تیزآب سلطانی یا اسید نیتریک، واکنش این خط بررسی می شود. ثابت ماندن یا تغییر رنگ خط، میزان هماهنگی عیار طلا با عیار محلول را مشخص می کند.

هرچند این روش دقت کامل روش های مدرن را ندارد، ولی در بازار برای تشخیص سریع و بررسی اصالت، به خصوص در خرید طلا و جواهر دست دوم، بسیار کاربرد دارد.

3. سنجش غیرمخرب با دستگاه XRF (X-ray fluorescence)

در روش XRF قطعه طلا داخل دستگاه قرار گرفته و اشعه ایکس به آن تابانده می شود. این اشعه اتم های فلزات داخل نمونه را تحریک می کند و باعث تابش اشعه فلورسانس می شود. دستگاه، انرژی و طول موج این اشعه را اندازه گیری کرده و بر اساس آن نوع و مقدار فلزات موجود را مشخص می کند.

چون این روش غیرمخرب است، برای قطعات کلکسیونی یا آثاری که نمی توان آن ها را تغییر داد، بسیار مناسب است. علاوه بر این، سرعت بالای دستگاه باعث می شود بتوان در زمان کوتاهی عیار طلا را با دقت زیاد سنجید. به همین دلیل، از این روش برای تعیین خلوص شمش، سکه و طلای آب شده در معاملات حرفه ای استفاده می شود.

عیارسنجی طلا؛ کلید شناخت ارزش واقعی

عیارسنجی طلا یعنی فهمیدن این که چه مقدار طلای خالص داخل یک قطعه وجود دارد. برای این کار روش هایی مثل سنگ محک، کوپلاسیون و دستگاه XRF استفاده می شود. طلای ۲۴ عیار خالص ترین نوع طلاست، اما چون خیلی نرم است، برای ساخت زیورآلات مناسب نیست. در عوض، طلای ۱۸ عیار استحکام بیشتری دارد و در ایران بیشتر برای ساخت جواهرات به کار می رود.

پس انتخاب عیار مناسب به هدف شما بستگی دارد. اگر می خواهید فقط سرمایه گذاری کنید، عیار بالاتر بهتر است. اما برای استفاده روزانه، باید عیار پایین تر را انتخاب کنید. برای آشنایی بیشتر و انتخاب هوشمندانه، پیشنهاد می کنیم سری به سایر مقالات وب سایت مایا زر بزنید.